Ανακυκλωμένες ίνες, έξυπνες συσκευασίες και καινοτομία ανοίγουν τον δρόμο για χαμηλότερο κόστος και πρόσβαση σε απαιτητικές διεθνείς αγορές
Απέναντι σε διαρθρωτικές παθογένειες δεκαετιών, όπως ο κατακερματισμένος κλήρος, η γήρανση του πληθυσμού και η χαμηλή τεχνολογική ενσωμάτωση, η ελληνική αγροδιατροφή αναζητά το νέο της παραγωγικό μοντέλο, με την κυκλική οικονομία να αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο επιβίωσης και εξωστρέφειας.
Πλέον, η βιωσιμότητα δεν αποτελεί μια παράλληλη στρατηγική για τις επιχειρήσεις του κλάδου, αλλά τον βασικό παράγοντα που θα καθορίσει την ανταγωνιστικότητά τους. Η μετάβαση αυτή, σε συνδυασμό με τις αυστηρές ευρωπαϊκές απαιτήσεις για τις συσκευασίες, δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα για παραγωγούς, μεταποιητές και εξαγωγείς. Ταυτόχρονα, όμως, ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας, καθώς η έγκαιρη επένδυση σε πράσινες καινοτομίες μειώνει δραστικά το λειτουργικό κόστος και ξεκλειδώνει τις πιο απαιτητικές διεθνείς αγορές.
«Η κυκλική οικονομία δεν είναι μονάχα μια περιβαλλοντική δέσμευση, αλλά και μια επιχειρηματική ευκαιρία», τονίζει στη «Ν» ο Γιώργος Φιλιππόγλου, γενικός διευθυντής Ελληνικού Cluster, Τομέας Συσκευασίας της DS Smith Hellas και αντιπρόεδρος του HPPA. Για να γίνει όμως αυτή η θεωρία πράξη, απαιτείται μια συνολική αλλαγή νοοτροπίας και η υιοθέτηση εργαλείων που συνδυάζουν την οικονομική αποδοτικότητα με τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Για τον κ. Φιλιππόγλου, η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης μόνο όταν συνοδεύεται από συνεργασίες, εκπαίδευση, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ένα σταθερό θεσμικό περιβάλλον που θα επιτρέπει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Στην ίδια κατεύθυνση, η Έφη Λαζαρίδου, CEO του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά, επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα των διαρθρωτικών προβλημάτων, υπογραμμίζοντας ότι οι αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν. «Η τεχνολογία και η καινοτομία σαφώς και μπορούν να αναστρέψουν την εικόνα, αλλά υπό προϋποθέσεις», επισημαίνει στη «Ν» τονίζοντας ότι «η τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον νέο αγρότη που δεν υπάρχει, ούτε να κάνει αποδοτικές τις πολύ μικρές μονάδες. Χρειάζονται συνέργειες, συνεταιρισμοί που λειτουργούν με διαφάνεια, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και εκπαίδευση».
Το μεγάλο «στοίχημα» για την επόμενη πενταετία, σύμφωνα με την κ. Λαζαρίδου, δεν είναι μονάχα η απορρόφηση κεφαλαίων, αλλά η διαμόρφωση μιας νέας γενιάς ηγετών στον κλάδο που θα μπορούν να συνεργάζονται και να ενσωματώνουν την καινοτομία. Αν και τα ελληνικά τρόφιμα διατηρούν ισχυρό ποιοτικό πλεονέκτημα στις διεθνείς αγορές, η πλήρης ανάδειξή τους απαιτεί συστηματική προσπάθεια. «Χρειάζεται συνολική στόχευση στη μεταποίηση, ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών για την επίτευξη εμπορικού μεγέθους και επιστημονικά τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί υγείας που θα προσφέρουν εμπορική αξία στα τοπικά προϊόντα», καταλήγει η ίδια, δίνοντας το στίγμα για τη δημιουργία ενός ισχυρού διεθνούς brand.
Σε αυτήν την προσπάθεια για διεθνή καταξίωση, η βιώσιμη συσκευασία και η κυκλική οικονομία λειτουργούν ως ο καταλύτης. Ένας παραγωγός ή συνεταιρισμός που υιοθετεί σύγχρονες λύσεις, μειώνει το κόστος και αποδεικνύει ότι βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η ανάγκη αυτή γίνεται πλέον επιτακτική λόγω του νέου Ευρωπαϊκού Κανονισμού PPWR, ο οποίος τίθεται σε ισχύ τον Αύγουστο του 2026 και επιβάλλει έως το 2030 όλες οι συσκευασίες να είναι ανακυκλώσιμες και σχεδιασμένες για κυκλική χρήση.
«Δεν μιλάμε απλώς για ένα ακόμη κόστος συμμόρφωσης, αλλά για μια νέα εποχή στη συσκευασία, η οποία αποτελεί πλέον προαπαιτούμενο επιβίωσης» προειδοποιεί ο κ. Φιλιππόγλου. Αν και οι περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της παρακολούθησης των εξελίξεων και δεν έχουν περάσει στη δράση, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι «το πραγματικό κόστος θα το πληρώσουν όσοι καθυστερήσουν και αναγκαστούν να προχωρήσουν σε βιαστικές κινήσεις της τελευταίας στιγμής». Αντίθετα, ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η στροφή του αγροδιατροφικού κλάδου από τις παρθένες πρώτες ύλες σε ανακυκλωμένες ίνες υψηλής ποιότητας (της λογικής closing the loop) μειώνει το κόστος και αποτελεί το χρυσό εισιτήριο για τις αλυσίδες λιανικής που θέτουν τα κριτήρια ESG ως προϋπόθεση επιλογής προμηθευτή.
Όπως εξάλλου σημειώνει ο κ. Φιλιππόγλου, «όλες αυτές οι στρατηγικές κινήσεις και οι τεχνολογικές καινοτομίες καταλήγουν τελικά εκεί όπου κρίνονται όλα: στο ράφι και στην απόφαση του καταναλωτή. Η συσκευασία δεν είναι πλέον ένα απλό κιβώτιο μεταφοράς, αλλά το πρώτο σημείο επαφής με τον πελάτη και το βασικό μέσο για το branding και το storytelling του προϊόντος».
Σε αυτήν την κατεύθυνση, η τετραετής συνεργασία της DS Smith με τον οργανισμό Νέα Γεωργία Νέα Γενιά μετατρέπει την κυκλική οικονομία σε μετρήσιμο αποτέλεσμα για την περιφέρεια. Κατά την περίοδο 2023-2024, η DS Smith στήριξε το πρόγραμμα επιχειρηματικής επιτάχυνσης «ΑγροΑνέλιξη – Farmers of the Future». Μικρές μεταποιητικές μονάδες, οικοτεχνίες και συνεταιρισμοί, όπως η «Myrovolos Organics» (Χίος), η «Kyklos Farm» (Ξάνθη) και ο Αγροτικός Συνεταιρισμός «Καρπολόγιον» (Λάρισα), έλαβαν πρακτική καθοδήγηση για τη βελτιστοποίηση των συσκευασιών τους και ανέπτυξαν νέα, βιώσιμα προϊόντα. Συνολικά, στα οκτώ χρόνια υλοποίησης της «ΑγροΑνέλιξης» από τον οργανισμό, έχουν υποστηριχθεί περίπου 100 επαγγελματίες και έχουν αναπτυχθεί 90 νέες σειρές προϊόντων.
Παράλληλα, η συνεργασία επεκτείνεται στην τεχνολογική καινοτομία μέσω της πλατφόρμας Trophy – Τροφή. Από το 2025, η DS Smith στηρίζει το εγχείρημα αυτό μέσω των «Trophy Meet-ups» σε Θεσσαλονίκη, Ιεράπετρα και Κόρινθο, προωθώντας τη δικτύωση γύρω από τις βιώσιμες συσκευασίες. Μέχρι σήμερα, η πλατφόρμα έχει υποστηρίξει πάνω από 160 επιχειρηματικές ιδέες και startups, με περισσότερες από 1.300 συμμετοχές και 16 βραβεύσεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Track4Value (spin-off του ΕΚΠΑ) στην ιχνηλασιμότητα τροφίμων, η Agroverse (από ερευνητές του ΕΚΕΤΑ) που αξιοποιεί τη γεωργία ακριβείας και η «It’s alive» που δημιούργησε το καινοτόμο «μπλε μέλι».
Στον νέο κύκλο του Trophy – Τροφή, η κοινή δράση εστιάζει στην αξία που προσφέρει η κυκλική οικονομία στην εμπειρία των πελατών (Circular Customer Experience). Σε αυτό το πλαίσιο,σχεδιάζεται ένα ψηφιακό εκπαιδευτικό πρόγραμμα 120 λεπτών που θα φιλοξενηθεί στην ψηφιακή πλατφόρμα Cultivate Academy, ενισχύοντας την εξοικείωση των επαγγελματιών του κλάδου με τις σύγχρονες πράσινες πρακτικές.
Πηγή: Ναυτεμπορική
