Συντάκτης: superadmin

Ο ψηφιακός βοηθός του μελισσοκόμου που συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγής

Η ομάδα της Beenotes, κατάφερε να αναδειχθεί ως μια εκ των τεσσάρων νικητών της πρώτης φάσης του Αγροδιατροφικού Επιταχυντή “Αγροανέλιξη” που υλοποιείται από τον οργανισμό «Νέα Γεωργία Νέα Γενιά», παρουσιάζοντας ένα καινοτόμο project που στόχο έχει να βοηθήσει τον μελισσοκόμο να βελτιώσει την παραγωγή του, απλοποιώντας όλες τις απαραίτητες διαδικασίες. Στην ουσία πρόκειται για έναν ψηφιακό βοηθό, ο οποίος κυριολεκτικά ακούει τι λέει o μελισσοκόμος μέσω της χρήσης της τεχνολογίας αναγνώρισης φωνής, συγκεντρώνει και αναλύει αυτόματα τα δεδομένα της μελισσοκομικής πρακτικής και του προτείνει λύσεις ώστε να ασκήσει τις βέλτιστες μελισσοκομικές πρακτικές.

Η Beenotes βασίζεται στην ιδέα ότι η μελισσοκομία είναι μια αγροτική δραστηριότητα που έχει πολλές παραμέτρους. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Νότης Παπασουλιώτης, Γεωπόνος ο οποίος έχει ασχοληθεί με τον κλάδο της μελισσοκομίας για αρκετά χρόνια και ένας εκ των δυο συνεργατών στην ομάδα, «Στη μελισσοκομία, όλα έχουν σχέση με το πώς ο παραγωγός μπορεί να συγχρονίσει την ανάπτυξη μιας κυψέλης με τη φύση και τις ανθοφορίες. Αυτή είναι μια συνθήκη πολυπαραγοντική και δύσκολη να επιτευχθεί χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία».

Μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που απλοποιεί τη ζωή του μελισσοκόμου

Σημαντική παράμετρος δυσκολίας του κλάδου της μελισσοκομίας είναι η ίδια η φύση των μελισσών οι οποίες όπως είναι γνωστό είναι έντομα τα οποία τσιμπάνε, αναγκάζοντας τους μελισσοκόμους να φοράνε μάσκες αλλά και ειδικό εξοπλισμό για να προστατευτούν. Αυτό δεν επιτρέπει λοιπόν στους μελισσοκόμους να κρατούν για παράδειγμα χαρτί και μολύβι, ώστε να σημειώσουν τις απαραίτητες πληροφορίες που αφορούν στην παραγωγή τους.

Η Beenotes λοιπόν, έρχεται για να καλύψει αυτή την ανάγκη, προσφέροντας ένα εργαλείο το οποίο μέσω της χρήσης της τεχνολογίας αναγνώρισης φωνής διευκολύνει τον παραγωγό να κρατάει σημειώσεις τις οποίες μπορεί μετά να μελετήσει αλλά και να επεξεργαστεί. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα, η οποία χρησιμοποιεί τη φωνητική καταγραφή προς όφελος του παραγωγού. Όπως εξηγεί ο Μιχάλης Σαμπεθάι, Μαθηματικός με πολύχρονη εμπειρία στον χώρο των ναυτιλιακών καυσίμων και επίσης συνεργάτης στη Beenotes, «Ο παραγωγός αρκεί να ανοίξει στο κινητό του τηλέφωνο την εφαρμογή και εκείνη ξεκινάει να καταγράφει φωνητικά. Ακόμη, του δίνει τη δυνατότητα να συνομιλήσει με την εφαρμογή, χρησιμοποιώντας λέξεις κλειδιά, όπως για παράδειγμα «πληθυσμός», «γόνος» ή «βασίλισσα». Η εφαρμογή αναγνωρίζοντας αυτές τις λέξεις-κλειδιά, απαντάει στον παραγωγό θέτοντας του κι αυτή με τη σειρά της ερωτήματα που ανταποκρίνονται στο αρχικό αίτημά του. Έτσι, δημιουργείται ένα σύστημα καταγραφής και επίβλεψης της κάθε κυψέλης ξεχωριστά».

Καλύπτοντας την ανάγκη των παραγωγών για ανασκόπηση και βελτιστοποίηση της παραγωγής τους

Τα δεδομένα της καταγραφής είναι διαθέσιμα στη συνέχεια, είτε απευθείας από το κινητό του μελισσοκόμου, είτε μέσω πλατφόρμας η οποία βρίσκεται στην ιστοσελίδα της Beenotes. Εκεί, ο παραγωγός μπορεί με ευκολία να ανατρέξει και να ξαναδεί αλλά και να επεξεργαστεί τις καταγραφές που έχει κάνει, με ακόμη μεγαλύτερες λεπτομέρειες. Αν για παράδειγμα υπάρχουν καταγραφές από πολλές κυψέλες, ο ενδιαφερόμενος μπαίνοντας στην πλατφόρμα έχει τη δυνατότητα να φιλτράρει διάφορα χαρακτηριστικά όπως για παράδειγμα ποιες είναι οι καλύτερες ή οι χειρότερες κυψέλες του αλλά και να εντοπίσει τις κυψέλες αυτές που ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα.

Η ιδέα για τη δημιουργία μιας πλατφόρμας που θα «λύνει τα χέρια» στους μελισσοκόμους, είχε ξεκινήσει από τον Νότη Παπασουλιώτη ήδη από το 2015, όμως την εποχή εκείνη η τεχνολογία δεν ήταν τόσο εξελιγμένη όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, επομένως η ομάδα δεν κατάφερε εκείνη την περίοδο να προχωρήσει. Το 2019 όμως,  ήρθε σε επαφή με τον Μιχάλη Σαμπεθάι, η γνωριμία των οποίων πάει πολλά χρόνια πίσω καθώς ήταν συμφοιτητές στο Πανεπιστήμιο αλλά και καλοί φίλοι και μαζί, αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας ώστε να ξαναζωντανέψουν την αρχική ιδέα και να δημιουργήσουν τον Απρίλιο του 2019 τη Beenotes.

Η Beenotes στο πρόγραμμα επιχειρηματικής επιτάχυνσης και μικροχρηματοδότησης «Αγροανέλιξη»

Η ομάδα συμμετείχε το 2020 στον επιταχυντή MIT Enterprise Forum Greece όπου και τους δόθηκε η δυνατότητα να αναπτύξουν περαιτέρω την ιδέα αλλά και να βρουν μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας, όπως λένε χαρακτηριστικά και οι ίδιοι ενώ στη συνέχεια, αποφάσισαν να λάβουν μέρος στον Αγροδιατροφικό Επιταχυντή «Αγροανέλιξη» του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά.

Ο Μιχάλης Σαμπεθάι αναφέρει πως θεώρησαν ότι η συμμετοχή τους στον Επιταχυντή θα ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με ανθρώπους τους αγροδιατροφικού κλάδου και να εξελίξουν το προϊόν τους. Και έτσι και έγινε, καθώς όπως προσθέτει χαρακτηριστικά, «Τελικά η συμμετοχή μας στον επιταχυντή “Αγροανέλιξη” ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες μας. Ο Επιταχυντής, αν και  απαιτητικός, ήταν για εμάς μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαδικασία, καθώς ήταν διεξοδικός σε πολλά θέματα που μας φάνηκαν χρήσιμα».

Ο Αγροδιατροφικός Επιταχυντής βοήθησε την ομάδα στην εξοικείωση με την αγροτική τεχνολογία και τη δικτύωση στον αγροδιατροφικό κλάδο

Η ομάδα πιστεύει πως το πρόγραμμα επιχειρηματικής επιτάχυνσης και μικροχρηματοδότησης μπόρεσε να καλύψει ένα πολύ μεγάλο φάσμα αντικειμένων, από το μάρκετινγκ έως και την τεχνολογία και την καινοτομία, δίνοντας την δυνατότητα στον κάθε επαγγελματία να επιλέξει αυτά τα οποία τον εξυπηρετούν αλλά και αφορούν στην επιχείρηση του. «Η ομάδα μας βοηθήθηκε ιδιαίτερα μέσω του επιταχυντή στο να γνωρίσει καλύτερα το κομμάτι της αγροτικής τεχνολογίας, το οποίο και μας ενδιαφέρει άμεσα, αλλά και να εξελιχθεί σε τομείς όπως για παράδειγμα το μάρκετινγκ και η βελτιστοποίηση των μηχανών αναζήτησης», προσθέτει ο Μιχάλης Σαμπεθάι.

«Ακόμη πιο ενδιαφέρον βέβαια ήταν ότι μπορέσαμε να γνωρίσουμε άλλες ομάδες ατόμων που προσπαθούν κι εκείνες να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση στον αγροδιατροφικό τομέα. Μπορέσαμε να δούμε τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους ξεκινάει ο καθένας, αξιοποιώντας είτε την τεχνολογία είτε άλλες καινοτομίες που μπορούν να βρουν εφαρμογή στον κλάδο, αλλά και να αναγνωρίσουμε τυχόν δυσκολίες και προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίζουν», αναφέρει ο Νότης Παπασουλιώτης, ενώ προσθέτει πως, «ήταν μια πολύ δημιουργική διαδικασία, ανακαλύψαμε πράγματα που δεν γνωρίζαμε για εμάς και νέες γωνίες οπτικής σε αυτά που κάναμε. Όλο αυτό μας προχώρησε πολύ».

Τα επόμενα σχέδια της Beenotes και οι στόχοι τους για το μέλλον

Η ομάδα της Beenotes βρίσκεται στην τελική δοκιμαστική φάση του προϊόντος τους, όπου στόχος τους είναι να αφουγκραστούν τον κόσμο σε ότι αφορά στην τωρινή έκδοση της εφαρμογής, να δουν τι μπορούν να βελτιώσουν και πώς μπορούν να προσαρμόσουν το προϊόν τους στις πραγματικές ανάγκες των μελισσοκόμων. Η εφαρμογή, την οποία μπορεί όποιος ενδιαφέρεται να την κατεβάσει μέσω του Google Playstore, έχει μέσα στον τελευταίο ένα χρόνο συνολικά +1000 λήψεις, με 500 άτομα να την έχουν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον 1 φορά τον τελευταίο μήνα. 

Παράλληλα, η ομάδα έχει ξεκινήσει μια καμπάνια μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προτρέποντας τον κόσμο να κατεβάσει την Beenotes και να τη δοκιμάσει, προσφέροντας στους ενδιαφερόμενους έκπτωση στη συνδρομή του τελικού εμπορικού προϊόντος, μόλις αυτό κυκλοφορήσει. Στόχος τους όπως λένε είναι να μάθει ο κόσμος ποιοι είναι και τι μπορούν να προσφέρουν στους μελισσοκόμους.

Η Beenotes δεν σταματά να εμπλουτίζεται συνεχώς ώστε να μπορεί να εξυπηρετεί τις ανάγκες της μελισσοκομίας συνολικά, είτε αυτό είναι  η παραγωγή μελιού και άλλων μελισσοκομικών προϊόντων είτε η βασσιλοτροφία είτε ακόμη και η εφαρμοσμένη επιστημονική έρευνα. «Θέλουμε ακόμη να δούμε πώς μπορούμε να βοηθήσουμε και μεγαλύτερες μονάδες ή συνεταιρισμούς που έχουν ανάγκη από τη συστηματοποίηση των διαδικασιών για να μπορέσουν να αυξήσουν την παραγωγικότητα τους», αναφέρει ο Νότης Παπασουλιώτης.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί πως η εφαρμογή αυτή τη στιγμή είναι διαθέσιμη ήδη σε 5 γλώσσες, Ελληνικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Γαλλικά και Αγγλικά, ώστε να μπορέσει να εξυπηρετήσει και τις χώρες αυτές, όπου οι μελισσοκόμοι ανέρχονται σε περίπου 110.000 ενώ στα επόμενα βήματα, η ομάδα σκέφτεται να εισάγει το προϊόν και σε άλλες χώρες όπως η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Βρετανία, οι Σκανδιναβικές χώρες, οι ΗΠΑ αλλά ακόμη και στις χώρες της  Λατινικής Αμερικής.

HERBeat– H υδροπονική φάρμα που παράγει μικρολαχανικά και μικροβότανα υψηλής διατροφικής αξίας

Η HERBeat είναι μια εταιρεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, η οποία έχει καταφέρει να συστήσει στην ελληνική αγορά ένα ιδιαίτερο και πρωτότυπο προϊόν, τα λεγόμενα microgreens. Εμπλουτίζοντας τον γαστρονομικό χάρτη της χώρας αλλά και ελαχιστοποιώντας το περιβαλλοντικό αντίκτυπο, αυξάνοντας την ασφάλεια των τροφίμων, η HERBeat εισάγει στην πράξη την έννοια της υδροπονικής φάρμας, παράγοντας μικρολαχανικά και μικροβότανα υψηλής διατροφικής αξίας, αλλάζοντας με αυτόν τον τρόπο τον συμβατικό τρόπο καλλιέργειας.

Η ομάδα κατάφερε να αναδειχθεί ως μια εκ των τεσσάρων νικητών του επιταχυντή αγροδιατροφικών επιχειρήσεων «Αγροανέλιξη» του οργανισμού «Νέα Γεωργία Νέα Γενιά», κερδίζοντας χρηματοδότηση αλλά και επιπλέον επιχειρηματική υποστήριξη για ένα χρόνο.

Συζητώντας με τον Άρη Πετρόπουλο, ένα από τα ιδρυτικά μέλη της HERBeat μπόρεσα να έρθω σε επαφή με τον μαγικό κόσμο των microgreens, τα οποία αποτελούν μια μορφή καλλιέργειας η οποία ακόμη δεν είναι ευρέως γνωστή στην Ελλάδα, καθώς έχει εμφανιστεί μόλις τα τελευταία χρόνια. Στην Αμερική αλλά και στην Σκανδιναβία τα μικρολαχανικά ή μικροβότανα φαίνεται να αποτελούν μια ανερχόμενη τάση με τον κόσμο να τα συμπεριλαμβάνει στην καθημερινή διατροφή του. Όμως τι ακριβώς είναι τελικά;

Όπως εξηγεί ο Άρης, πρόκειται για καλλιέργεια φυλλωδών λαχανικών και βοτάνων αλλά και βρώσιμων ανθών από συγκεκριμένες ποικιλίες οι οποίες έχουν καλλιεργηθεί μέχρι το δεύτερο στάδιο ανάπτυξης τους, έχοντας κρατήσει με αυτόν τον τρόπο υψηλό αριθμό φυτοβιταμινών, κάνοντας τες έτσι περισσότερο θρεπτικές. «Όσο μικρότερο το στάδιο της καλλιέργειας, τόσο περισσότερες οι θρεπτικές ιδιότητες των λαχανικών», αναφέρει ο Άρης. «Αν και στην Ελλάδα έχει επικρατήσει ο όρος φύτρες για να περιγράψει τα microgreens, δεν αποτελεί έναν σωστό όρο καθώς ουσιαστικά όταν μιλάμε για φύτρες αναφερόμαστε σε καλλιέργειες που βρίσκονται στο στάδιο μηδέν», προσθέτει.

Τα μικροβότανα ή μικρολαχανικά τρώγονται συνήθως ωμά σε σαλάτες ενώ κόβονται ακριβώς πριν την κατανάλωσή τους. “Υπάρχει μια πληθώρα γεύσεων και ποικιλιών μικρολαχανικών, που μπορούν να συνοδεύσουν άριστα κρέας ή ψάρι αλλά και να καταναλωθούν ως σαλάτες ξεχωριστά», λέει ο Άρης.

Ο Άρης, μεγάλωσε μαζί με τους αδελφούς του Βασίλη Πετρόπουλο και Παναγιώτη Πετρόπουλο στη Νέα Μάκρη Αττικής. Η οικογένεια είχε ένα μικρό κτήμα στην περιοχή και ο Άρης ασχολιόταν από παιδί με τα φυτά καθώς φαίνεται πως ήταν κάτι που τον τραβούσε από τα πρώτα του κιόλας χρόνια. Έτσι, επέλεξε να σπουδάσει Τεχνολόγος-Γεωπόνος στο Πανεπιστήμιο Καλαμάτας. Ως φοιτητής, άρχισε να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τις κάθετες εσωτερικές καλλιέργειες και να ανακαλύπτει τους τρόπους και τα απαραίτητα μέσα  ώστε αυτές να μπορούν να εφαρμοστούν επιτυχώς.

Παράλληλα, ο αδελφός του Άρη, Βασίλης Πετρόπουλος, ζούσε στη Νορβηγία όπου και εργαζόταν ως σεφ. Εκεί, είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ένα πρωτότυπο για εκείνον προϊόν, τα microgreens. Καθώς ήταν κάτι που του κέντρισε την προσοχή, εργάστηκε για κάποιο χρονικό διάστημα με έναν παραγωγό μικροβοτάνων στη Νορβηγία, θέλοντας να μάθει τα πάντα για αυτές τις ιδιαίτερες ποικιλίες. Ο Βασίλης έφερε σε επαφή τον Άρη με τα μικροβότανα καθώς ήξερε πως ήταν κάτι το οποίο θα κέντριζε την προσοχή του αδελφού του, ο οποίος είχε ήδη αποκτήσει και πρακτική εμπειρία δουλεύοντας μέσω και των σπουδών του ως γεωπόνος. Έτσι, το 2018 ξεκίνησε να διαμορφώνεται η ομάδα της HERBeat, η οποία αποτελείται από 5 άτομα και την οποία ο Άρης χαρακτηρίζει ως οικογενειακή επιχείρηση, καθώς σε αυτή απασχολούνται και τα τρία αδέλφια, ο Άρης, ο Βασίλης και ο Παναγιώτης Πετρόπουλος. Την ομάδα πλαισιώνουν και συμπληρώνουν αρμονικά η Ζακελίνα Ρούσσου και η Σοφία Τσάτοβα.

Ο Άρης, στήνοντας αρχικά έναν χώρο ο οποίος λειτούργησε ως προβλαστήριο, ξεκίνησε την καλλιέργεια των πρώτων προϊόντων τα οποία στη συνέχεια δειγμάτισε και είδε πως η ανταπόκριση ήταν ιδιαιτέρως θετική. Έτσι, ξεκίνησε δειλά-δειλά η πώληση ορισμένων προϊόντων. «Είδαμε πως τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια άνθιση της γαστρονομίας στην Ελλάδα. Έτσι, σκεφτήκαμε πως θα μπορούσαμε να ασχοληθούμε με premium είδη ώστε να εξυπηρετήσουμε και τον κλάδο της γαστρονομίας αλλά και να φέρουμε τον κόσμο κοντά στις νέες και εναλλακτικές βρώσιμες καλλιέργειες, οι οποίες προσφέρουν υψηλή διατροφική αξία», λέει ο Άρης.

Η ομάδα χρησιμοποιεί το μοντέλο της εσωτερικής καλλιέργειας, καθώς όπως μου λέει ο Άρης κατάγονται όλοι από την περιοχή της Αττικής και δεν διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις όπου θα μπορούσαν να καλλιεργήσουν. Αποφάσισαν λοιπόν να στραφούν στο urbanfarming, αξιοποιώντας μια μικρή έκταση στη Νέα Μάκρη στην οποία έχουν δημιουργήσει μια πρότυπη υδροπονική φάρμα. «Θα μπορούσαμε να είχαμε δημιουργήσει για παράδειγμα ένα θερμοκήπιο όμως επιλέξαμε να ακολουθήσουμε το συγκεκριμένο μοντέλο καλλιέργειας, το οποίο προσφέρει και μια ευελιξία, κυρίως για όσους ζουν σε μεγάλες πόλεις καθώς δεν χρειάζεται κάποιος να έχει ένα κομμάτι γης για να καλλιεργήσει. Μπορεί υπό τις κατάλληλες συνθήκες να το κάνει ακόμη και στο σπίτι του», αναφέρει ο Άρης.

Όμως, η συγκεκριμένη μέθοδος καλλιέργειας έχει και ένα ακόμη πολύ σημαντικό όφελος, αυτό της μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. «Χρησιμοποιώντας, αντί του εδάφους, ένα υπόστρωμα υψηλής ποιότητας, δεν επιβαρύνουμε την ήδη επιβαρυμένη γη ενώ ταυτόχρονα παράγουμε προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας, αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο και την ασφάλεια των τροφίμων», λέει ο Άρης. Αυτό συμβαίνει καθώς ο χώρος στον οποίον βρίσκονται τα προϊόντα είναι ειδικά διαμορφωμένος, τηρώντας όλα τα υγειονομικά μέτρα ενώ ταυτόχρονα, τα μικρολαχανικά δεν έρχονται σε επαφή με εξωτερικούς παράγοντες αλλά και ρύπους.

Η HERBeat ασχολείται με την καλλιέργεια 20 έως 30 ειδών μικρολαχανικών, ανάλογα με την περίοδο αλλά και τη ζήτηση. Η ομάδα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία του κατάλληλου υγειονομικού περιβάλλοντος για την καλλιέργεια των μικρολαχανικών αλλά και στη χρήση της τελευταίας λέξης της τεχνολογίας ώστε να υποστηριχτεί η καλλιέργεια με τις υψηλότερες δυνατές προδιαγραφές. Αν και στην αρχή ξεκίνησαν με μικρολαχανικά και μικροβότανα, πλέον έχουν επεκταθεί και στην καλλιέργεια βρώσιμων λουλουδιών αλλά και έτοιμων σκευασμάτων που περιλαμβάνουν premium σαλάτες από baby φύλα λαχανικών όπως κόκκινο λάχανο, mizuna (μαρούλι ιαπωνικής προέλευσης), σπανάκι και tat choi (είδος κινέζικου λάχανου), είδη που δεν κυκλοφορούν ευρέως στο εμπόριο.

Η συμμετοχή τους στον Αγροδιατροφικό Επιταχυντή «Αγροανέλιξη»

Ο Άρης μου μίλησε με θέρμη για τη συμμετοχή της HERBeat στον επιταχυντή αγροδιατροφικών επιχειρήσεων «Αγροανέλιξη» του οργανισμού «Νέα Γεωργία Νέα Γενιά» αλλά και για τα έπαθλα που κέρδισε η ομάδα, καθώς κατάφερε να είναι μια εκ των τεσσάρων νικητών του προγράμματος. Όπως άλλωστε ανέφερε χαρακτηριστικά, αφού ενημερώθηκαν για το πρόγραμμα, έσπευσαν να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής καθώς θεώρησαν πως ήταν μια ευκαιρία για την ομάδα να εξελιχθεί και να πάει ένα βήμα μπροστά.

Μέσα από την 5μηνη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα επιχειρηματικής επιτάχυνσης «Αγροανέλιξη», η ομάδα νιώθει πως κατάφερε να αποκομίσει  τεχνογνωσία αλλά και πολύτιμες γνώσεις. Όπως λέει και ο Άρης, «Μέσω της συμμετοχής μας στο πρόγραμμα μπορέσαμε να οργανώσουμε την ομάδα μας και να οριοθετήσουμε τους στόχους αλλά και τα επόμενα βήματά μας. Μάθαμε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με την αγορά αλλά και τους τρόπους προώθησης των προϊόντων μας». Παράλληλα, προσθέτει πως θεωρεί ότι το πρόγραμμα λειτούργησε καταλυτικά στη διαμόρφωση αλλά και κατοχύρωση της ταυτότητας της εταιρείας.

Ένα σημαντικό όφελος για τον Άρη ήταν η επαφή τους με άλλες ομάδες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα. «Ακούσαμε και είδαμε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ιδέες με τις οποίες ενθουσιαστήκαμε. Είναι πολύ σημαντικό για όλες τις νεοφυείς επιχειρήσεις να μπορούν να δικτυώνονται και να έρχονται κοντά, μέσα από ένα άρτια οργανωμένο περιβάλλον μάθησης», λέει χαρακτηριστικά. Ακόμη, δεν ξεχνά να αναφέρει τη βοήθεια προς την ομάδα μέσω της εξειδικευμένης καθοδήγησης που έλαβε από τους μέντορες του προγράμματος, λέγοντας πως «Και μόνο το γεγονός ότι έρχεσαι σε επαφή με τόσους καταξιωμένους ανθρώπους του κλάδου της αγροδιατροφής αλλά και του εμπορίου, προσφέρει σημαντικά εφόδια για το μέλλον. Το πρόγραμμα «Αγροανέλιξη» είναι μια μοναδική ευκαιρία για ομάδες όπως η HERBeat που δραστηριοποιούνται ή θέλουν να δραστηριοποιηθούν στο χώρο της διατροφής, καθώς παρέχει γνώσεις και ευκαιρίες που διαφορετικά είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποκτηθούν. Όλα τα μαθήματα αλλά και οι συμβουλές που λάβαμε μέσω του mentoring μας φάνηκαν χρήσιμες και συνεχίζουμε να  ανατρέχουμε σε αυτές τακτικά».

Τα microgreens έρχονται στο τραπέζι μας

Ρωτώντας τον Άρη για τα επόμενα βήματα αλλά και για τα πλάνα τους για το μέλλον, μου αναφέρει πως το βλέμμα της ομάδας παραμένει στραμμένο στις εσωτερικές καλλιέργειες. Μπορεί μέχρι τώρα, λόγω της ιδιαιτερότητας του προϊόντος που καλλιεργούν, να έχουν συνεργαστεί μόνο με εστιατόρια και σεφ όμως, καθώς βλέπουν πως η ζήτηση αυξάνεται, στα άμεσα πλάνα τους είναι η επέκταση της HERBeat και στο λιανικό εμπόριο,  δημιουργώντας μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα ένα e–shop απ’ όπου θα μπορεί όποιος ενδιαφέρεται να κάνει ηλεκτρονικά την αγορά του.

Παράλληλα, η ομάδα έχει ξεκινήσει τη συνεργασία και με επιλεγμένα οπωροπωλεία στην Αθήνα ενώ στόχος τους είναι να ανακαλύψουν νέα και πρωτότυπα είδη, τα οποία να εισάγουν στην ελληνική αγορά. «Σκοπός μας είναι σταδιακά να αναπτύξουμε και το κομμάτι της απευθείας επικοινωνίας με τον καταναλωτή», αναφέρει ο Άρης, «έχουμε άλλωστε ήδη ξεκινήσει την προώθηση της εταιρείας μέσω των social media και έχουμε αναπτύξει μια δυναμική παρουσία η οποία είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική για το μέλλον της εταιρείας».

Κλείνοντας, όπως πολύ σωστά τόνισε και ο Άρης στη συζήτησή μας, μπορεί τα microgreens να ακούγονται αλλά και να φαίνονται εντυπωσιακά στο πλαίσιο της υψηλής γαστρονομίας όμως, κάποιος δεν πρέπει να ξεχνά πως πέρα από την ιδιαιτερότητα και την ομορφιά τους, η κατανάλωση τους προσφέρει πολλαπλά διατροφικά οφέλη, σπάνια να βρεθούν. Άλλωστε δεν τα χαρακτηρίζει τυχαία ο Άρης ως «νέκταρ» των λαχανικών και των βρώσιμων λουλουδιών.

Συζητώντας με τον Ανδρέα Ζερκούλη, ιδρυτικό μέλος της ομάδας Inagros, νικήτριας του επιταχυντή «Αγροανέλιξη»

Η Inagros είναι μια ηλεκτρονική πλατφόρμα που συνδυάζει δεδομένα αισθητήρων, δορυφορικά δεδομένα αλλά και παρατηρήσεις γεωπόνων και στη συνέχεια τα συσχετίζει προτείνοντας τρόπους εκσυγχρονισμού της γεωργικής παραγωγής. Η χρήση της συμβάλει σημαντικά μεταξύ άλλων  στη μείωση της κατανάλωσης νερού, φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων αλλά και ενέργειας. Η ομάδα της Inagros, παρουσίασε το καινοτόμο αυτό project στον επιταχυντή αγροδιατροφικών επιχειρήσεων «Αγροανέλιξη» του οργανισμού «Νέα Γεωργία Νέα Γενιά» και κατάφερε να είναι μια εκ των 4 νικητών της πρώτης φάσης του προγράμματος λαμβάνοντας χρηματοδότηση αλλά και επιπλέον επιχειρηματική υποστήριξη για ένα χρόνο

Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με τον Ανδρέα Ζερκούλη, ιδρυτικό μέλος της Inagros ο οποίος μου εξήγησε τα πάντα γύρω από τη φιλοσοφία της εταιρείας ενώ παράλληλα μοιράστηκε μαζί μου τις εμπειρίες που αποκόμισε η ομάδα από τη συμμετοχή τους στον επιταχυντή «Αγροανέλιξη».

Ο Ανδρέας κατάγεται από τη Θήβα και έχει σπουδάσει Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Ο πατέρας του, ηλεκτρολόγος κι εκείνος, τον έπαιρνε από μικρό μαζί του στη δουλειά. Ο Ανδρέας από πολύ νωρίς αγάπησε το πρακτικό κομμάτι της εργασίας καθώς ακολουθούσε συνέχεια τον πατέρα του στη δουλειά, ακόμη και σε διακοπές και αργίες. Γύρω στα 16 του είχε ήδη μάθει να εργάζεται και ήταν κάτι το οποίο πάντα αγαπούσε. Μεγαλώνοντας, αν και ξεκίνησε να σπουδάζει ως ηλεκτρολόγος-μηχανικός, θεωρεί πως ήταν πολύ θεωρητική σχολή για τα δικά του δεδομένα καθώς φαίνεται πως είναι ένας άνθρωπος που αγαπάει να καταπιάνεται με μια πληθώρα πραγμάτων. Έτσι, άρχισε να έχει διάφορες ασχολίες όπως να δουλεύει σε μια σχολή μόδας και να απασχολείται στο κομμάτι του digital marketing και της διενέργειας events. Το 2014, απασχολήθηκε εθελοντικά στο Job Fair Athens, το οποίο φέρνει σε επαφή φοιτητές και απόφοιτους με την αγορά εργασίας. Στην αρχή ανέλαβε ως εθελοντής στο κομμάτι του fundraising και μετά από 3 μήνες του ανατέθηκε να δουλέψει ως team leader σε μια ομάδα η οποία θα δημιουργούσε μια εφαρμογή κινητού για την εν λόγω εκδήλωση. Μόλις την επόμενη χρονιά, κατάφερε να γίνει υπεύθυνος οικονομικών της οργανωτικής επιτροπής.

Ο Ανδρέας, ως ανήσυχο πνεύμα που είναι, πάντα προσπαθούσε να εντοπίσει αλλά και να λύσει πιθανά προβλήματα. Στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης που έκανε στη Λιβαδειά, σε εταιρεία με αρδευτικά συστήματα και αυτοματισμούς είδε από πρώτο χέρι πως δουλεύει ο αγροδιατροφικός κλάδος αλλά παράλληλα, αναγνώρισε και την πληθώρα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι αγρότες, ιδιαίτερα στην αυτοματοποίηση των διαφόρων διαδικασιών. Βέβαια, ο Ανδρέας  είχε πάντα επαφή με τον τομέα της αγροδιατροφής, «Οι θείοι μου είναι αγρότες», μου λέει. «Εγώ έχω μεγαλώσει στα χωράφια».

«Βλέποντας τις δυσκολίες που προκύπτουν, σκέφτηκα τι μπορούσα να βελτιώσω», αναφέρει ο Ανδρέας. Αναλογιζόμενος πιθανές λύσεις, μοιράστηκε τους προβληματισμούς του με τον παλιό του συμμαθητή, Δημήτρη Δρόσο ο οποίος απασχολείται στον τομέα του προγραμματισμού. Μαζί, αποφάσισαν πως ήταν επιτακτική ανάγκη να δημιουργήσουν ένα εργαλείο το οποίο θα απλουστεύσει τη ζωή του αγρότη. Έτσι, το 2014 ξεκίνησε δειλά-δειλά η ιδέα για τη δημιουργία της Inagros.

 

Inagros: Μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα διαχείρισης καλλιεργειών

Στην αρχή, ξεκίνησε ως ένα εργαλείο το οποίο θα ποτίζει αυτόματα ενώ παράλληλα θα έχει αισθητήρες που θα ειδοποιούν τον αγρότη για τις συνθήκες του χωραφιού. Στην πορεία όμως, αυτό μετατράπηκε. «Πλέον μπορούμε να μιλήσουμε για μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα διαχείρισης καλλιεργειών», λέει ο Ανδρέας. «Μελετώντας  την εκάστοτε καλλιέργεια, η πλατφόρμα φέρνει σε επαφή αγρότες με γεωπόνους. Καταχωρείται το αγροτεμάχιο του παραγωγού στην ψηφιακή πλατφόρμα και στην συνέχεια ο γεωπόνος, είτε είναι συνεργάτης που έχει επιλέξει ο παραγωγός είτε είναι συνεργάτης της εταιρείας μας, ελέγχει την καλλιέργεια είτε μέσω δορυφορικών δεδομένων που παρέχει η πλατφόρμα είτε μέσω αισθητήρων που μπορεί να εγκαταστήσει η ομάδα ανάλογα με την περίπτωση», μου εξηγεί ο Ανδρέας. Τόσο οι παραγωγοί όσο και οι γεωπόνοι ενημερώνονται μέσω ειδοποιήσεων, είτε στο κινητό τους τηλέφωνο είτε μέσω email, για μια πληθώρα πληροφοριών όπως για το αν οι συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη κάποιας ασθένειας ή για τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν με βάση το ημερολόγιο της καλλιέργειας.

«Μπορούμε ακόμη να ενσωματώσουμε αυτόματο πότισμα, αλλά και ιστορικό δεδομένων για καλύτερη παρακολούθηση όλων των μερών. Στόχος μας είναι να παρέχουμε όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη ώστε να μπορούν στο μέλλον να παίρνουν καλύτερες αποφάσεις για τη διαχείριση του χωραφιού», αναφέρει ο Ανδρέας. «Αποτελεί μια ολοκληρωμένη πρόταση, μια 360^ο υπηρεσία η οποία παρέχει ότι μπορεί να χρειαστεί ο αγρότης για την καλλιέργεια του. Είναι μια λύση η οποία τον καλύπτει σε όλους τους άξονες».

Στα πρώτα τους βήματα συμμετείχαν σε πολλά προγράμματα επιτάχυνσης επιχειρήσεων αλλά και σε θερμοκοιτίδες και σχετικές δομές επιχειρηματικότητας στην Αθήνα, αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα τους στην ενίσχυση νεοφυών επιχειρήσεων. «Ξεκινήσαμε συμμετέχοντας στο incubator του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών όπου πίστεψαν πολύ στην ιδέα μας και βοηθηθήκαμε σημαντικά. Ήταν η πρώτη φορά που εκτεθήκαμε σε παρουσιάσεις και ήρθαμε σε επαφή με μέντορες», μου λέει ο Ανδρέας. Το 2017 εντάχθηκαν στη θερμοκοιτίδα ΘΕΑ του Ε.Β.Ε.Α., όπου και συμμετείχαν σε διεθνείς επιχειρηματικές εκθέσεις, στο Τελ-Αβίβ και το Άμστερνταμ. Ακόμη, μέσω της συμμετοχής τους σε πρόγραμμα του PRAKSIS Business Coaching Center κατάφερα να χτίσουν το business plan τους ενώ ταυτόχρονα, χρηματοδοτήθηκαν και από The People’s Trust καταφέρνοντας να αποκτήσουν ένα αρχικό κεφάλαιο για την ίδρυση της εταιρείας το 2017.

Από το 2018 και μετά η ομάδα διαμορφώθηκε και αυτή τη στιγμή, αποτελείται από 7 συνεργάτες. «Πέρα από εμένα και τον Δημήτρη που ιδρύσαμε την εταιρεία, εντάξαμε από πολύ νωρίς στην ομάδα 2 γεωπόνους, τη Βάσω Βαρβουτσή και το Γιώργο Κορμάζο ενώ στη συνέχεια συμμετείχε στο εγχείρημά μας και ένας έμπειρος επαγγελματίας του χώρου, με πολλά χρόνια εμπειρίας ο Βασίλης Κασιμάτης, ο οποίος ασχολείται με το κομμάτι των πωλήσεων. Ακόμη, προστέθηκαν άλλοι 2 συνεργάτες, ο Βασίλης Λάσκος και ο Γιάννης Χατζήρης, οι οποίοι απασχολούνται στο κομμάτι του μάρκετινγκ ενώ προστίθενται συνεχώς νέα άτομα καθώς οι ανάγκες της εταιρείας αυξάνονται», λέει ο Ανδρέας.

 

Inagros: η συμμετοχή στο πρόγραμμα επιχειρηματικής επιτάχυνσης «Αγροανέλιξη» του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά

Η ομάδα, θέλοντας να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο είχε ανακαλύψει τις δράσεις του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά από πολύ νωρίς και έτσι, είχαν αποφασίσει να συμμετάσχουν αρχικά στον πρώτο διαγωνισμό Trophy-Τροφή Challenge που υλοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2019. Εκεί μπόρεσαν να έρθουν σε επαφή με τις δράσεις του οργανισμού και αποφάσισαν πως είχαν να προσφέρουν πολλά στην εξέλιξη και την υποστήριξη της εταιρείας τους. Στη συνέχεια, όπως μου ανέφερε ο Ανδρέας, ενημερώθηκαν για το πρόγραμμα «Αγροανέλιξη» μέσω του τακτικού newsletter του οργανισμού και είπαν πως αυτή ήταν η στιγμή τους. Έτσι, δήλωσαν συμμετοχή.

Η ομάδα, παρουσιάζοντας την καινοτόμο πλατφόρμα Inagros κατάφερε να είναι μια εκ των 4 νικητών της πρώτης φάσης του προγράμματος και  έλαβε όχι μόνο σημαντική χρηματοδότηση αλλά και επιχειρηματική υποστήριξη για ένα χρόνο. Ο Ανδρέας μου περιέγραψε την εμπειρία τους από τη συμμετοχή τους αυτή. «Το πρόγραμμα ήταν πάρα πολύ πλούσιο σε υλικό. Δεν έχασα ούτε ένα σεμινάριο και βρήκα την διαδικασία ιδιαίτερα εποικοδομητική», αναφέρει. «Η καθοδήγηση που μας παρείχαν οι μέντορες ήταν πολύ σημαντική. Ήταν άνθρωποι καταξιωμένοι στον αγροδιατροφικό κλάδο επομένως, η καθοδήγηση ήταν πολύ πιο στοχευμένη. Ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόμασταν», προσθέτει.

Μου αναφέρει επίσης πως νιώθει ότι η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα, συνέβαλε σημαντικά στη δικτύωση τους στον κλάδο της αγροδιατροφής. «Η γνωριμία που είχαμε, τόσο με τους εισηγητές όσο και με τους συμμετέχοντες, ήταν από τα σημαντικότερα οφέλη. Ξέρω πως μόλις λήξει όλο αυτό, θα μιλήσω με πολλά παιδιά με τα οποία είχαμε επαφές και θα συζητήσουμε για κάποια δυνητική συνεργασία», λέει ο Ανδρέας.

Τα έπαθλα που κέρδισαν από τη νίκη τους στην πρώτη φάση του προγράμματος «Αγροανέλιξη» ήταν φυσικά κι εκείνα με τη σειρά τους ιδιαίτερα βοηθητικά για την ομάδα. «Υπήρχαν πράγματα που αφορούν στην ανάπτυξη της εταιρείας τα οποία δεν θα μπορούσαμε να τολμήσουμε στη δεδομένη χρονική στιγμή χωρίς τη χρηματοδότηση που λάβαμε από το πρόγραμμα», αναφέρει ο Ανδρέας. «Ήταν ένα ανέλπιστο δώρο το οποίο θα βοηθήσει στην ταχύτερη ανάπτυξη της εταιρείας», προσθέτει. Όμως για την ομάδα δεν ήταν μόνο τα έπαθλα που είχαν σημασία. Όπως λέει και ο Ανδρέας χαρακτηριστικά «Μέσω της συμμετοχής μας, νιώθω ότι μπήκαμε σε μια οικογένεια, έτσι το βιώσαμε. Επομένως και εμείς με τη σειρά μας, με χαρά θα ανταποδώσουμε όταν χρειαστεί και με όποιο τρόπο μπορούμε σε αυτό το όμορφο οικοσύστημα. Νιώθω πως η Νέα Γεωργία Νέα Γενιά είναι μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία που αντίστοιχη δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στον κλάδο της αγροδιατροφής. Είναι μια δομή που μπορεί να καταλάβει τα προβλήματά μας και να μας βοηθήσει ουσιαστικά».

 

Με το βλέμμα στραμμένο στην ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της γεωργικής παραγωγής

Η Inagros είναι μια πλατφόρμα  που θέλει να εξυπηρετήσει με κάθε πιθανό τρόπο παραγωγούς και γεωπόνους προσφέροντας ευελιξία και αυτοματισμό όπου αυτό χρειάζεται. Δεν είναι τυχαίο πως πιλοτικό πρόγραμμα της, με μικρές τροποποιήσεις ώστε να μπορεί να δουλεύει σε πάρκα και αστικό πράσινο, έχει εφαρμοστεί στον Εθνικό Κήπο και δουλεύει επιτυχώς μέχρι σήμερα. «Έχουμε φτιάξει μια πλατφόρμα η οποία είναι ουσιαστικά plug and play. Μπορεί να εξυπηρετήσει κάθε πιθανό χρήστη, είτε είναι γεωπόνος του εθνικού κήπου, είτε ανήκει στη συμβολαιακή γεωργία, είτε είναι αγρότης», αναφέρει ο Ανδρέας.

Στα πλάνα της ομάδας για το μέλλον είναι να εντάξουν ακόμη περισσότερους γεωπόνους ως συνεργάτες ενώ παράλληλα, δεν έχουν σταματήσει από την αρχή της λειτουργίας τους να επενδύουν στο κομμάτι της έρευνας και ανάπτυξης. «Δεν θέλουμε ποτέ να επαναπαυόμαστε. Ακούμε όλες τις προτάσεις του κοινού και τις επεξεργαζόμαστε. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε κάτι το οποίο να είναι 100% χρήσιμο για κάθε χρήστη ξεχωριστά», λέει ο Ανδρέας ενώ προσθέτει πως «Αυτή τη στιγμή είμαστε στην αρχή. Έχουμε προχωρήσει και με μια νεότερη έκδοση η οποία πλέον συλλέγει δεδομένα δορυφορικά, επομένως δεν απαιτεί την εγκατάσταση πρόσθετου εξοπλισμού και απλουστεύει σημαντικά όλες τις διαδικασίες αλλά έχουμε πολλές ιδέες και πλάνα για το μέλλον! Στόχος μας είναι η πλατφόρμα να γίνεται όσο το δυνατόν πιο φιλική στον βασικό μας χρήστη, που είναι ο αγρότης».

Πριν κλείσουμε τη συζήτηση μας, ο Ανδρέας τονίζει τη σημασία της χρήσης τεχνολογίας στον τομέα της αγροδιατροφής αλλά και τα οφέλη που αυτή προσφέρει εκσυγχρονίζοντας και διευκολύνοντας σημαντικά εν τέλει τη γεωργική παραγωγή. Όπως άλλωστε λέει κι εκείνος χαρακτηριστικά «Πέρα από το γεγονός ότι θέλουμε να παρέχουμε λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος αγρότης, θεωρούμε χρέος μας ως εταιρεία τεχνολογίας σε ένα κλάδο που δεν είναι τόσο τεχνολογικά ανεπτυγμένος, να συμβάλουμε στην εκπαίδευση του, ώστε να μπορέσει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία και να γίνει ανταγωνιστικός».

Γνωρίζοντας τους Atallos, νικητές του καινοτόμου προγράμματος «Αγροανέλιξη»

Ο Κώστας Μπελιβάνης και ο Γιάννης Χανιωτάκης αφουγκράστηκαν τις ανάγκες του τόπου τους αλλά και του αγροδιατροφικού κλάδου και αποφάσισαν να συνεργαστούν και να επενδύσουν στον τομέα της ευφυούς φυτοπροστασίας, δημιουργώντας το project Atallos. Η ομάδα, παρουσιάζοντας την καινοτόμο παγίδα υψηλής τεχνολογίας που έχει δημιουργήσει και η οποία σε πρώτη φάση στοχεύει στην καταπολέμηση του δάκου, κατάφερε να είναι μια εκ των τεσσάρων νικητών του πρώτου κύκλου του προγράμματος επιχειρηματικής επιτάχυνσης «Αγροανέλιξη», το οποίο υλοποιείται από τον οργανισμό «Νέα Γεωργία Νέα Γενιά».

Συζητώντας με τον Κώστα και τον Γιάννη, το πρώτο πράγμα που αναγνωρίζει κάποιος μέσα από το χαμόγελο και την αμεσότητα τους είναι η κοινή τους καταγωγή από την όμορφη Κρήτη. Ο Κώστας κατάγεται από τα Μάλια της Κρήτης όμως γεννήθηκε στο Παρίσι και έχει περάσει τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας. Ο Γιάννης από την άλλη, έχει καταγωγή μισή από το Ηράκλειο και μισή από το Λασίθι ενώ γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ηράκλειο. Οι δυο τους, συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη, όπου σπούδασαν. Ο Γιάννης σπούδασε στη Γεωπονική Σχολή και ο Κώστας στη σχολή Πολιτικών Μηχανικών, και οι δυο στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Όπως μου λέει χαρακτηριστικά ο Κώστας, «Όντας κρητικός μακριά από την Κρήτη, είχα στενή σχέση με την Ένωση Κρητών Φοιτητών Θεσσαλονίκης. Εκεί, γνωριστήκαμε και με τον Γιάννη. Ήταν πάντα κάτι που μας έδενε».

Καθώς τα χρόνια πέρασαν όμως, απομακρύνθηκαν αφού και οι δύο συνέχισαν τις σπουδές αλλά και την επαγγελματική τους σταδιοδρομία σε χώρες του εξωτερικού. Ο Κώστας συνέχισε τις σπουδές του σε μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο στην Αμερική, στον κλάδο των πολιτικών μηχανικών, ενώ ο Γιάννης, έχοντας εξειδικευτεί στον τομέα της μελισσοκομίας έφυγε στο εξωτερικό, ταξιδεύοντας από τη Γερμανία μέχρι και τη Νέα Ζηλανδία, όπου και εργάστηκε αρκετά χρόνια. Παρόλα αυτά, μπορεί να ήταν μακριά όμως ποτέ δεν χάθηκαν.

Το 2019, μετά από πολύχρονη σκέψη, επέστρεψαν και οι δύο πίσω στην Κρήτη και έτσι, άνθισε από τον Φεβρουάριο του 2020 η ιδέα για τη δημιουργία του project Atallos. Ο Γιάννης άλλωστε, έχει οικογενειακή παράδοση στον τομέα της αγροδιατροφής, καθώς οι γονείς του έχουν μια μικρή μελισσοκομική οικογενειακή επιχείρηση αλλά παράλληλα ασχολούνται και με την ελαιοκομία. Από μικρός όπως μου λέει βοηθούσε τους γονείς του, «Πάντα ήμουν κοντά στην αγροτική παραγωγή. Την αγαπώ, για αυτό κι επέλεξα το κομμάτι της γεωπονίας» αναφέρει χαρακτηριστικά. Παράλληλα, μετά την επιστροφή του στην Κρήτη, πέρα από την ενασχόληση του με τη μελισσοκομία αλλά και την ελαιοκομία, ασχολήθηκε και με το κομμάτι της συμβουλευτικής σε αγρότες, παραγωγούς και συνεταιρισμούς μέσω σεμιναρίων και προγραμμάτων.

Ο Κώστας από την άλλη, μέσα από το διδακτορικό του ήρθε σε άμεση επαφή με το κομμάτι του προγραμματισμού και με έννοιες όπως αυτή της βελτιστοποίησης, της μηχανικής μάθησης αλλά και της τεχνητής νοημοσύνης, τις όποιες και χρησιμοποίησε εμπράκτως στην εργασία του ως εργαζόμενος ρίσκου σε διεθνή εταιρεία συμβούλων μηχανικών και στη συνέχεια, αποφάσισε να τις αξιοποιήσει πλήρως σχεδιάζοντας με τον Γιάννη το project Atallos.

Atallos: μια καινοτομία στον κλάδο της φυτοπροστασίας

Η ιστορία πίσω από τη σύλληψη της ιδέας είναι απλή και σύνθετη ταυτόχρονα. Το 2019, ο κλάδος της ελαιοκομίας στη Κρήτη υπέστη μια μεγάλη καταστροφή. Το έντομο δάκος, αν και μικρό στο μέγεθος κατάφερε να προκαλέσει στις ελιές του τόπου ζημιά ύψους 120.000.000€ μέσα σε ένα μόνο έτος. Βλέποντας το μέγεθος της καταστροφής αυτής, ο Γιάννης και ο Κώστας σκέφτηκαν πως ήρθε η στιγμή να υπάρξει ένας τρόπος πρόβλεψης αλλά και προειδοποίησης αντίστοιχων καταστάσεων. Όπως μου λέει ο Γιάννης, θεωρητικά υπάρχει ένας απλός τρόπος μέτρησης και πρόληψης. «Φανταστείτε πως υπάρχει μια μικρή γυάλινη μπάλα η οποία έχει μέσα νερό καθώς και ειδικό δόλωμα για τον δάκο. Την τοποθετεί κάποιος σε συγκεκριμένες περιοχές και μετά από μια εβδομάδα, μπορεί να μετρήσει τον αριθμό των εντόμων και να κρίνει αν η περιοχή έχει πρόβλημα ή όχι», εξηγεί ο Γιάννης.

Το πρόβλημα όμως είναι πως στην πράξη αυτό δεν εφαρμόζεται ενώ παράλληλα βασίζεται απόλυτα στον ανθρώπινο παράγοντα με όλες τις αβεβαιότητες και αστοχίες που αυτός εισάγει. «Σκεφτήκαμε με τον Κώστα πως σίγουρα όλη αυτή διαδικασία θα μπορούσε να γίνεται μηχανικά. Και έτσι, φτιάξαμε την αυτόματη δακοπαγίδα, η οποία πέρα από την παραδοσιακή κατασκευή που είπαμε προηγουμένως, περιλαμβάνει στο εσωτερικό της κάμερες αλλά και ειδικούς υπολογιστές ώστε να δίνουμε στον αγρότη όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες με απίστευτα μεγάλη ευκολία», λέει ο Γιάννης. Όπως μου εξηγεί και ο Κώστας, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, η ομάδα μετράει δειγματοληπτικά (1 παγίδα ανά 60-80 στρέμματα) τα έντομα τα οποία εγκλωβίζονται στη παγίδα που έχουν σχεδιάσει και ελέγχουν αν αυτά πληθαίνουν, μειώνονται ή μένουν στάσιμα. Έτσι, μπορούν να έχουν μια εικόνα για την πορεία του δάκου, αλλά και άλλων εντόμων, στην εκάστοτε καλλιέργεια.

Ταυτόχρονα, ο ενδιαφερόμενος, είτε είναι αγρότης είτε παραγωγός, μπορεί σε δευτερόλεπτα να έχει στον υπολογιστή του, το smartphone του  ή ακόμη και μέσω sms για όσους δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία, τον απαραίτητο όγκο πληροφοριών που αφορούν στην υγεία της καλλιέργειας του, βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα και ποσότητα της παραγόμενης σοδειάς και μειώνοντας ταυτόχρονα το κόστος.

Atallos: η συμμετοχή στο πρόγραμμα επιχειρηματικής επιτάχυνσης «Αγροανέλιξη» του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά

Τόσο ο Γιάννης όσο και ο Κώστας, πιστεύουν πως η αίτηση συμμετοχής τους στο πρόγραμμα «Αγροανέλιξη» βοήθησε σημαντικά στην οργάνωση της ιδέας τους αλλά και στην επίσπευση των απαραίτητων διαδικασιών ώστε να μπορέσει να παρουσιαστεί ολοκληρωμένη με την έναρξη του διαγωνισμού.

Αν και όπως λένε είχαν συζητήσει από καιρό την αναγκαιότητα δημιουργίας μιας «έξυπνης» παγίδας, το γεγονός πως και οι δύο εργαζόντουσαν σε παραπάνω από μία δουλειές, ήταν σίγουρα ανασταλτικός παράγοντας. Έτσι, η παγίδα έμενε απλά ως μια ιδέα όπως μου λέει ο Κώστας, μέχρι και το πρώτο lockdown, τον περασμένο Μάρτιο. Κατά τη διάρκεια μιας βόλτας, ο Κώστας άνοιξε το κινητό του και εκεί, παρατήρησε μια ανάρτηση στα social media που αφορούσε σε ένα πρόγραμμα καινοτομίας. «Με το που το είδα, η πρώτη κίνηση μου ήταν να το στείλω στον Γιάννη. Προτού καν προλάβει να αποσταλεί, συνειδητοποίησα πως την ίδια ακριβώς στιγμή, ο Γιάννης μου είχε στείλει το ίδιο πράγμα», μου λέει γελώντας ο Κώστας. «Σκεφτήκαμε και οι δυο, είναι γραφτό να συμβεί αυτό».

Από τον Ιούνιο του 2020, ξεκίνησαν τη διαδρομή τους στο πρόγραμμα «Αγροανέλιξη» του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά η οποία διήρκησε 4 μήνες και ολοκληρώθηκε στις 12 Οκτωβρίου του 2020, όπου και κατάφεραν να είναι μεταξύ των 4 νικητών του διαγωνισμού.

«Μια πρωτοποριακή , αλλά σίγουρα άναρχη στο ξεκίνημά της ιδέα, μπήκε σε έναν δρόμο μέσω του διαγωνισμού», μου λέει ο Γιάννης προσθέτοντας πως «είδαμε ότι όλο αυτό μπορούσε να γίνει πράξη, είχε προοπτική. Ταυτόχρονα, γνωρίσαμε μέντορες που μας έδωσαν πάρα πολλά πράγματα και συνεχίζουν να μας καθοδηγούν και μετά το πέρας του διαγωνισμού και τους ευχαριστούμε θερμά για αυτό».

«Αυτό που θέλαμε μέσω της ιδέας μας ήταν να λύσουμε ένα υπαρκτό πρόβλημα», προσθέτει ο Κώστας. «Μέσω του προγράμματος μπορέσαμε να οργανώσουμε τις ιδέες μας και να τις μετουσιώσουμε σε ένα προϊόν», αναφέρει. «Για παράδειγμα, ο κύριος Κονταξάκης, ένας από τους μέντορες μας, είναι για εμάς “ο στρατηγός” της σκέψης μας. Όλοι οι μέντορες μας, όπως ο κύριος Περουλάκης ο οποίος μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για το πως κινείται η αγορά και για τις απαραίτητες ενέργειες που πρέπει να κάνουμε για να αναπτυχθούμε, είναι για εμάς πολύτιμοι».

Όπως μου λένε χαρακτηριστικά και οι δύο, τα έπαθλα που κέρδισαν από τη συμμετοχή τους και τη νίκη τους στο πρόγραμμα  «Αγροανέλιξη» του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά, τόσο το χρηματικό όσο και το mentoring με χρονική διάρκεια ενός έτους, είναι για εκείνους όχι μόνο σημαντικά αλλά και απαραίτητα για την εξέλιξη και την προώθηση του προϊόντος τους.

Η ευφυής φυτοπροστασία την επόμενη ημέρα

Μέσω του προϊόντος του project Atallos φαίνεται ξεκάθαρα η αναγκαιότητα συστημάτων γεωργίας ακριβείας και ταυτόχρονα, προωθείται η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, τόσο μέσω της μείωσης άσκοπων μετακινήσεων από αγρότες και λοιπούς ενδιαφερόμενους όσο και μέσω της μείωσης άσκοπων ψεκασμών. Χρησιμοποιώντας το σύστημα της Atallos, οι ψεκασμοί  μπορούν πλέον να γίνουν πολύ στοχευμένα. «Λόγω της κλιματικής αλλαγής, δεν μπορείς να προβλέψεις πως θα εξελιχθεί κάθε χρονιά. Η ανάγκη για έγκαιρη προειδοποίηση των παραγωγών με χρήση τελευταίας τεχνολογίας  είναι πλέον καίρια», αναφέρει ο Γιάννης προσθέτοντας πως «Η συσκευή μας έχει πολλαπλά οφέλη. Οικονομικά οφέλη για τον παραγωγό, ποιοτικά για τον καταναλωτή, εμπορικά για όλο τον κλάδο αλλά και περιβαλλοντικά για την προστασία του πλανήτη».

Στόχος τους είναι στο άμεσο μέλλον να προχωρήσουν σε ένα δυνατό crash test αγοράς σε ομάδες παραγωγών και την ένταξη του στα επερχόμενα σχέδια βελτίωσης. «Το προϊόν είναι έτοιμο, οι πρώτες συσκευές μπορούν να δοθούν άμεσα σε ελαιοπαραγωγούς. Αυτή τη στιγμή μάλιστα, εξετάζουμε τη πιλοτική χρήση του προϊόντος σε συνεργασία με περιφέρειες που θέλουν ολοκληρωμένη φυτοπροστασία», λέει ο Κώστας. Σε πρώτη φάση, στοχεύουν σε μεμονωμένες πωλήσεις σε αγρότες, παραγωγούς και συνεταιρισμούς στον κλάδο της ελαιοκομίας και στη συνέχεια, σχεδιάζουν να προχωρήσουν και στην επέκταση του προϊόντος σε άλλες παραγωγές, όπως για παράδειγμα σε εσπεριδοειδή και στην παραγωγή κερασιού. Όπως αναφέρει ο Γιάννης, «Θα ξεκινήσουμε από την Κρήτη καθώς μπορεί να μας δώσει πολλά δεδομένα για τη λειτουργικότητα του προϊόντος αλλά και γιατί είναι ένας τόπος πλούσιος σε ελιές. Στα επόμενα μας βήματα φυσικά, θα είναι οι εξαγωγές του προϊόντος και στην υπόλοιπη Ευρώπη».

Κλείνοντας, ο Κώστας θέλησε να τονίσει για ακόμη μια φορά την αναγκαιότητα που αναδεικνύεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, για την επένδυση στον τομέα της ευφυούς γεωργίας. «Δυστυχώς ο αγροδιατροφικός τομέας είναι ο τελευταίος που υιοθετεί τεχνολογία και οφείλουμε αυτό να το αλλάξουμε», μου αναφέρει. «Πιστεύω είναι χρέος όλων μας, να βοηθήσουμε στην καλλιέργεια πνεύματος για την υιοθέτηση χρήσης τεχνολογίας στην αγροτική παραγωγή».

Μιλώντας με την Άννα-Μαρία, ωφελούμενη του προγράμματος Regeneration Academy for Food Innovation

Η  Άννα-Μαρία Rebholz, τεχνολόγος τροφίμων, συμμετείχε στο καινοτόμο πρόγραμμα Regeneration Academy for Food Innovation που υλοποιείται από τον οργανισμό Νέα Γεωργία Νέα Γενιά σε συνεργασία με το Regeneration Greece. Μιλώντας μαζί της είχα την ευκαιρία να την γνωρίσω καλύτερα ενώ και εκείνη, μοιράστηκε μαζί μου τις εμπειρίες που αποκόμισε από τη συμμετοχή της στο  Regeneration Academy for Food Innovation.

Για την Άννα- Μαρία, φαίνεται πως τα αστέρια ευθυγραμμίστηκαν για μια στιγμή ώστε να καταφέρει να κάνει ακριβώς εκείνο το οποίο ήθελε, ακριβώς εκεί που το ήθελε. Κατάφερε να βρει εργασία στον τόπο της, τη Μάνη, στην εταιρεία Mani Blauel, η οποία παράγει και εξάγει ελαιόλαδο και ελιές κυρίως σε χώρες του εξωτερικού. Η Άννα-Μαρία έχει ολοκληρώσει το τμήμα τεχνολογίας τροφίμων της σχολής Perrotis college της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής ενώ αυτή τη στιγμή, βρίσκεται μέσω υποτροφίας στο 2^ο έτος του μεταπτυχιακού της διπλώματος πάνω στη Δημιουργία νέων προϊόντων και επιχειρήσεων, στο ίδιο πανεπιστήμιο. Ο πατέρας της είναι από τη Γερμανία ενώ η μητέρα της από την Ελλάδα. Οι δύο γονείς της γνωρίστηκαν όταν η μητέρα της έκανε το διδακτορικό της στην Αγγλία και από τότε είναι αχώριστοι.

Η Άννα-Μαρία είναι η μεγαλύτερη από τα 6 αδέλφια και δηλώνει πολύ τυχερή που ανήκει σε μια τόσο μεγάλη οικογένεια! Αυτή τη στιγμή, ζει με την οικογένεια της στη δυτική Μάνη, από όπου και κατάγεται η μητέρα της, σε ένα ορεινό χωριό που ονομάζεται Εξωχώρι. Όμως, δεν ζούσαν πάντα εκεί. Για την ακρίβεια, η οικογένεια της έχει ταξιδέψει και έχει μείνει σε πολλά μέρη του κόσμου. Πρώτα ζούσαν στη Γερμανία, ενώ πριν έρθουν μόνιμα στην Ελλάδα πριν 8 χρόνια, είχαν ζήσει περίπου 8 χρόνια και στην Κύπρο. «Γεννήθηκα στην Αγγλία, μετά μετακομίσαμε στη Γερμανία όπου έζησα κάποια χρόνια και στη συνέχεια, έκανα δημοτικό και γυμνάσιο στην Κύπρο. Μετά από αυτό, ήρθαμε εδώ στην Ελλάδα», λέει η Άννα-Μαρία ενώ συμπληρώνει πως «Του πατέρα μου του άρεσε πάντα η Μάνη. Ήταν το όνειρό του κάποια στιγμή να έρθουμε να ζήσουμε μόνιμα εδώ». Μηχανολόγος-μηχανικός στο επάγγελμα, ο πατέρας της είναι καθηγητής σε Πανεπιστήμιο της Κύπρου. Έτσι, πηγαίνει και έρχεται από την Κύπρο στη Μάνη τακτικά.

Τελειώνοντας το σχολείο, η Άννα-Μαρία έφυγε για ένα σύντομο χρονικό διάστημα από τη Μάνη και πήγε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές. Πριν από περίπου ένα χρόνο επέστρεψε στην Μάνη. «Στο χωριό είμαστε τον περισσότερο καιρό με τη μητέρα μου. Τρία από τα αδέλφια μου βρίσκονται αυτή την στιγμή στην Αθήνα για σπουδές ενώ οι δύο πιο μικρές αδελφές μου μένουν ακόμη εδώ μαζί μας στο χωριό καθώς πηγαίνουν ακόμη σχολείο», μου λέει.

Ρώτησα την Άννα-Μαρία πως της φαίνεται, έχοντας ζήσει στη Γερμανία και την Κύπρο για τόσο καιρό να ζει σε ένα χωριό στη Μάνη. «Στην Κύπρο η αλήθεια είναι πως δεν είχα νιώσει ένα με το σύνολο, ήμουν πάντα η Ελληνίδα της παρέας», μου λέει γελώντας. «Παρόλα αυτά, ήταν μια μεγάλη αλλαγή να ζεις σε ένα χωριό, έχοντας συνηθίσει στην πόλη και σε περισσότερες δραστηριότητες. Όμως νιώθω καλά, αγαπώ αυτόν τον τόπο».

Έτσι λοιπόν, λίγο μετά την επιστροφή της στον τόπο της, επικοινώνησε μαζί της η εταιρεία Mani Blauel, με την οποία είχε έρθει σε επικοινωνία και στο παρελθόν στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης και την κάλεσαν για συνέντευξη. «Την επόμενη ημέρα μετά την συνέντευξη, πήγα για δουλειά!», μου λέει γελώντας.

 

Η συμμετοχή της στο Regeneration Academy for Food Innovation

Λίγο πριν ξεκινήσει να εργάζεται για την εταιρεία Mani Blauel, η Άννα-Μαρία συμμετείχε στο πρόγραμμα Regeneration Academy for Food Innovation που υλοποιείται από τον οργανισμό Νέα Γεωργία Νέα Γενιά σε συνεργασία με το Regeneration.

«H καθηγήτρια από τη σχολή μας, Δρ. Κική Ζηνοβιάδου πρότεινε το συγκεκριμένο πρόγραμμα σαν μια μεγάλη ευκαιρία και έτσι, πολλοί από εμάς αποφασίσαμε να κάνουμε αίτηση συμμετοχής», αναφέρει. Λέει ακόμη πως της φάνηκε πολύ ιδιαίτερη η διαδικασία αξιολόγησης των συμμετοχών καθώς κλήθηκαν να περάσουν από διάφορα στάδια αξιολόγησης. «Αυτό μου έδειξε την οργάνωση, την συνέπεια και τον προσεχτικό χειρισμό του προγράμματος», αναφέρει ενώ προσθέτει πως «Βλέποντας την περιγραφή του προγράμματος, αμέσως κατάλαβα ότι είναι κάτι που θα μου αρέσει, καθώς διέκρινα τις έννοιες της καινοτομίας και του σχεδιασμού νέων προϊόντων, που είναι άλλωστε και αυτό το οποίο με ενδιαφέρει επαγγελματικά».

Η Άννα-Μαρία είδε τη συμμετοχή της αυτή σαν μια πρόκληση. Στόχος της ήταν κυρίως η απόκτηση γνώσεων και εμπειριών. Αν και δυστυχώς λόγω της πανδημίας του νέου κορωνοϊού δεν μπόρεσαν να κάνουν πάνω από 2 εβδομάδες μαθήματα δια ζώσης και τα υπόλοιπα υλοποιήθηκαν online, έμεινε πολύ ευχαριστημένη από όλο το αποτέλεσμα.  «Ευτυχώς είχαμε την ευκαιρία να γνωριστούμε και με τα υπόλοιπα παιδιά πριν περάσει σε ψηφιακό περιβάλλον η εκπαίδευση επομένως ξέραμε και σε ποιους απευθυνόμασταν, είχαμε αποκτήσει μια οικειότητα», μου λέει.

«Υπήρξαν αρκετά μαθήματα τα οποία αν και online, ήταν αρκετά διαδραστικά και μας έδιναν την ευκαιρία να συζητάμε μεταξύ μας», αναφέρει η Άννα-Μαρία και προσθέτει πως «Το περιβάλλον ήταν πολύ φιλικό. Μου έκανε τεράστια εντύπωση ότι όλοι οι ωφελούμενοι είχαν ένα αρκετό δυνατό βιογραφικό και χάρηκα που ήμουν ανάμεσα σε αυτούς που είχαν επιλεχθεί, δίπλα σε τόσους νέους ανθρώπους με εξαιρετικές ιδέες και γνώσεις πάνω στο αντικείμενο».

Το μεγαλύτερο κέρδος που νιώθει πως αποκόμισε από τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα Regeneration Academy for Food Innovation είναι η γνωριμία και η δικτύωση με άτομα του κύκλου της. Όπως λέει, «άκουσα τις εμπειρίες τους, έμαθα πως λειτουργεί ο αγροδιατροφικός κλάδος εκ των έσω τόσο από συναδέλφους μου όσο και από τους εκπαιδευτές. Όσο σπουδάζεις, δεν έχεις εικόνα της εργασιακής πραγματικότητας, επομένως για εμένα αυτό ήταν μια καλή προετοιμασία ώστε να μπω στον εργασιακό κόσμο έχοντας αποκτήσει κάποιες επιπλέον γνώσεις που μου φάνηκαν εν τέλει αρκετά χρήσιμες».

Η εργασία της στη Mani Blauel και τα σχέδια της για το μέλλον

Η Άννα-Μαρία εργάζεται στο τμήμα ποιοτικού ελέγχου και στο χημείο της εταιρείας ManiBlauel. Η Mani Blauel είναι μια εταιρεία με ιστορία 40 χρόνων στην Ελλάδα. Έχει ιδρυθεί από τον Αυστριακό Friedrich Blauel ο οποίος μετά από επίσκεψη του στην Ελλάδα μαγεύτηκε από τις ελιές αλλά και το ελαιόλαδο και συνειδητοποίησε την τεράστια αξία που αυτά έχουν. Αυτή την στιγμή εξάγουν ελιές και ελαιόλαδο σε χώρες του εξωτερικού, όπως η Γερμανία ή η Αυστρία και η Αγγλία με την πλειοψηφία των προϊόντων να είναι βιολογικά και να διακινούνται μέσω του Δίκαιου Εμπορίου (fair trade).

Όταν μιλάει για την εργασία της στη Mani Blauel, η Άννα-Μαρία ακούγεται χαρούμενη και ενθουσιασμένη. «Στην εταιρεία δεν θεωρούμε πως παράγουμε ένα προϊόν και απλώς το πουλάμε στον καταναλωτή, θεωρούμε πως το παράγουμε με στόχο να το μοιραστούμε μαζί του», μου λέει. «Μπαίνει τόση προσοχή και αγάπη μέσα σε όλα τα προϊόντα που παράγουμε που δεν θα το φανταζόμουν ποτέ».

Φυσικά, η γνώση της γερμανικής γλώσσας ήταν για εκείνη πολύ μεγάλο προτέρημα καθώς χρειάζεται να τα χρησιμοποιεί καθημερινά στην εργασία της στην εταιρεία. Φαίνεται λοιπόν για ακόμη μια φορά πως για την Άννα-Μαρία είναι λες και όλα μπήκαν ακριβώς στη θέση τους έτσι ώστε κάποια στιγμή στη ζωή της να μπορέσει να βρει απασχόληση πάνω σε ένα αντικείμενο που αγαπάει, σε έναν τόπο που αγαπάει και σε μια εταιρεία που σέβεται.

Άμεσος στόχος της είναι να συνεχίσει και να ολοκληρώσει με επιτυχία το μεταπτυχιακό της δίπλωμα, με την υποστήριξη και της εταιρείας Mani Blauel, όπως μου λέει και η Άννα-Μαρία, «Αυτό που μου αρέσει και εκτιμώ πολύ στην εταιρεία είναι ότι μας ωθούν να εξελισσόμαστε και να αναπτυχθούμε, και σαν άνθρωποι και επαγγελματικά». Τώρα που γνώρισε καλύτερα τον τομέα του ελαιολάδου φαίνεται πως τον αγάπησε κατευθείαν, καθώς τα επόμενα βήματα της σκέφτεται να είναι η εκπαίδευση πάνω στον οργανοληπτικό έλεγχο.

 Όπως λέει και η ίδια κλείνοντας, «Αγαπώ πάρα πολύ τις ελιές και το λάδι! Θεωρώ πως είναι κάτι που δεν έχει συνειδητοποιήσει η δική μας γενιά πόσο πολύτιμο είναι, πόσο μεγάλος θησαυρός είναι και πως μπορούμε να το αξιοποιήσουμε και να το αναδείξουμε. Ελπίζω να μπορέσω και εγώ να συνεισφέρω στην ανάδειξη αυτού του ελληνικού θησαυρού!»